युरो कपमा अातंकवादी हमलाको त्रास

युरो कपमा अातंकवादी हमलाको त्रास

Narayan Adhikari

विश्वभरिका फुटबल फ्यानहरु अहिले युरोकप २०१६ मा केन्द्रित छन्। १० जुनमा उद्घाटनबाट सुरु भएको युरोकप १० जुलाई २०१६ सम्म चल्ने छ। २५ जुन २०१६ बाट नकआउट खेल सुरु हुनेछ भने ३० जुनबाट क्वाटरफाइनल र ६ र ७ जुलाई २०१६ मा सेमिफाइनल खेल हुनेछ।

१० जुलाई आइतबार फ्रान्सकोको राजधानी पेरिसको उत्तरी भागमा रहेको सेन्ट डेनिस स्टेडियममा फाइनल खेल हुनेछ। युरोपकै पाँचौ ठूलो स्टेडियममध्ये एक सेन्ट स्टेडियम पनि हो। युरो कपको बाजी कसले मार्छ भन्ने फुटबलका पण्डितहरुको आ-आफ्नै तर्क छन्। त्यस्तै, आम मानिसहरुको पनि आ-आफ्नै रोजाईको देश र खेलाडी छन्। बाजी जसले मारे पनि खेल सुरक्षित रुपमा सम्पन्न हुन्छ कि हुँदैन भन्ने एक प्रकारको त्रास आम मानिसमा गढेको छ। के फ्रान्सले आतंकवादी हमलालाई रोक्दै युरो कप शान्तिपूर्ण रुपमा सम्पन्न गर्न सक्छ त? धेरैको प्रश्न छ। युरो कपमा कुनै अप्रिय घटना घटे फ्रान्सको मात्र होइन पूरै युरोपको सुरक्षा संयन्त्र र सुरक्षा क्षमतामाथि ठूलो प्रश्नवाचक चिन्ह लाग्ने छ। Continue reading

भारतसँग नेपालको सुरक्षा चासो

setopati logo
Narayan Adhikari

Narayan Adhikari

सन्दर्भ: प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमण

प्रधानमन्त्री केपी ओली दिल्लीको रातो कार्पेटमा पाइला राख्ने तयारीमा रहँदा नेपाल-भारत सिमानामा भारतीय सीमा सुरक्षा बल (एसएसबी)को कुटपिटबाट एक नेपाली गम्भिर घाइते भएका छन्|  के प्रधामन्त्री सीमाको एसएसबी ज्यादतीविरुद्ध दिल्लीमा बोल्लान त् ?

झन्डै ५ महिनाजति लामो भारतीय नाकाबन्दीबारे बोल्दा प्रधानमन्त्री ओलीले नेपाली शीर झुक्न दिन्नँ भन्न कहिल्यै पछि परेनन्| नाकाबन्दी नखुलेसम्म भारत भ्रमण नगर्ने घोषणा पनि गरे। तर अब उनको दिल्ली भ्रमणमा के के होला त ? चासोको विषय छ। Continue reading

सुशील कोइराला : जसले आफु हारेर देशलाई जिताए

pahilopost1
  • नारायण अधिकारी-
नारायण अधिकारी

Narayan Adhikari

 झन्डै ६ दशक नेपाली राजनीतिमा बिताएका सुशील कोइराला युवा अवस्थाको चाहना अनुसार हलिउड नायक बन्न नसकेपनि नेपाली जनता सामु निष्ठावान राजनैतिक नायक बनेर विदा भए। जन्मपछि मृत्यु मानव जगतको शाश्वत पक्ष हो, यसलाई कसैले टार्न सक्दैन। तर पार्टी र राजनीति भन्दा माथि उठेर राष्ट्रिय मुद्दा बोकेर हिड्ने ब्यक्तिको निधनले मुलुकमा एक नेतृत्वकर्ताको अभाव खट्किएको छ।

सुशील कोइराला तिनै हुन् जसको प्रधानमन्त्रीकालमा नेपाल संविधान जारी गरी नयाँ युगमा प्रवेश गरेको थियो। असोज ३, २०७२ साल साँझ ५ बजेर ५० मिनेट जाँदा राष्ट्रपति डा रामवरण यादवले ‘संविधानसभाद्वारा पारित एवम् संविधानसभाका अध्यक्षद्वारा प्रमणित भएको संविधान प्रारम्भ भएको घोषणा गरेका थिए। संविधान घोषणा गर्न तत्कालिन प्रधानमन्त्री सुशील कोइरालाले जुन भूमिका खेले त्यसबाट समग्र मुलुक एउटा जर्जर समस्याबाट मुक्त भई नयाँ युगमा प्रवेश गरेको थियो।  Continue reading

किन घटनाको सुइँकोसम्म पाउँदैन गुप्तचर बिभागले?

pahilopost
नारायण अधिकारी

Narayan Adhikari

झन्डै  तीन  हप्ता पहिले युरोपको एउटा शक्तिशाली देश  फ्रान्स आतंकवादी हमलाको निशानामा पर्‍यो। १२९ जनाको ज्यान गएको उक्त आतंकवादी हमलाले सम्पूर्ण युरोपलाई त्रसित बनायो। युरोपको केही देशहरुले सैनिक परिचालन गरे। बसेल्समा त भूमिगत ट्रेन केही दिन पूर्ण रुपमा बन्द नै रह्यो।

हुन् त फ्रान्स मा नै २०१५ को जनवरी मा नै चार्ली हेब्दोको कार्यालमा आतंकवादी हमला गरेको थियो। बेलायती प्रधानमन्त्री डेभिड क्यामरुनले त फ्रान्समा घट्ने घटना सुरक्षाकर्मीहरुको सुरक्षा सतर्कताको कारण बेलायतमा घट्नबाट बचेको बताए। यतिखेर युरोपमा सुरक्षाका जासुसी एजेन्सीहरु लगायत सेना-प्रहरीहरु हाई अलर्टमा रहँदै सम्भावित आतंकवादी हमला रोक्न कडा सुरक्षा निगरानी र शंकास्पदहरुलाई गिरफ्तार गर्न व्यस्त छ। पेरिसमा घटेको घटनासंगै फ्रान्सको गुप्तचर संथाहरु डि.जी एस. ई र डि.जी.एस.आईले घटना रोक्न नसक्नुको बारेमा ठूलो बहस केन्द्रित भएको छ। फेरि एक चोटी युरोप जासुसी संथाहरुको जासुसी र निगरानी थप मजबुत बनाउन लागि परेको छ।

नेपालमा यतिबेला भारतले गरेको अघोषित नाकावन्दीबाट मानवीय संकट उत्पन्न हुन लागिसकेको छ। नाकाबन्दीबाट नेपाली बजारमा मुख्यत औषधी, पेट्रोलियम पदार्थ इन्धन र खान पकाउने ग्यासको अभावले दैनिक जीवनयापनमा ठूलो संकट उत्त्पन्न भएको छ तर सरकार समस्या समाधान गर्न भन्दा पनि वक्तव्यबाजीमा मात्र केन्द्रित छ। महिनौंदेखि स्कुल,कलेजहरु बन्द छन् मधेस पूर्ण रुपमा अशान्त छ। Continue reading

संघीय नेपालको प्रहरी संरचना

संघीय नेपालको प्रहरी संरचना

नेपाली जनतामाझ नेपालको अब आउने नयाँ संविधानको प्राम्भिक मस्यौदा पुगिसकेको छ| संविधानको प्राम्भिक मस्यौदामा  आम नागरिक ले झैँ सुरक्षा निकाय हरुले पनि सुझाव दिएका छन्| संविधान मस्यौदाको भाग ३० मा रहेको राष्ट्रिय सुरक्षा व्यवस्था अन्तर्गत मस्यौदाको धारा २६३ मा  संघीय राज्य नेपालमा प्रत्येक प्रदेशमा छुट्टै प्रहरीसँगठन हुनेछ भनिएको छ| प्रदेशको कानुन अनुसार प्रहरीको परिचालन र व्यबस्थापन हुने उल्लेख छ| नेपाल प्रहरी मात्र होइन अर्ध सैनिक बल- सशस्त्र प्रहरी र राष्ट्रिय गुप्तचर तथा अनुसन्धान गर्ने निकायहरु प्रदेशको कानुन बमोजिम व्यवस्था हुनेछन्|

संविधानको प्रस्तावित मस्यौदा आए सँगै अब प्रहरीको केन्द्रीय कार्यालय र प्रादेशीक प्रहरी कार्यालयबीचको कार्यक्षेत्र, परिचालन, सरुवा- बढुवा र केन्द्रिय प्रहरीले खेल्नु पर्ने भूमिका र कुनै घटना प्रदेशले अनुसन्धान गर्न नसकेको वा अनुसन्धान गर्ने क्षमता भन्दा बाहिर गएमा केन्द्रबाट कस्तो खालको सहयोग हुनुपर्छ भन्नेमा संविधानमा प्रष्ट उल्लेख हुनुपर्ने छ | संविधान बनाउने सम्बन्धित हरुले यस्तो नागरिक सुरक्षासँग र कानुनसँग प्रत्येक्ष जोडिएको कुरालाई खासै चासो राखेको देखिएको छैन| बेलैमा विचार नगरे यसको असर गम्भीर रुपमा भोलिको दिनमा देखा पर्ने छ|   Continue reading

लिभरपुलमा दुखेको नेपाली मन

Narayan/Setopati

भूगोल को सिमाना मानव जातिले कोरे पनि मानवियताको भने सिमाना देखिएन। नेपालमा धर्ती काम्दा भूगोलको अर्कै कुनामा बसेको मानव जातिको मुटु दुख्यो। लाखौंलाख विदेशीहरुले नेपालमा राहत पठाउन सुरु गरे। विभिन्न राष्ट्रमा सरकाले नै नेपाल मा सहयोग गर्न आफ्ना देशका नागरिकलाई आव्हान गरे भने कति देशमा नागरिकहरुले आफैं नेपालमा राहत पठाउन कम्मर कसेर लागि परे । बेलायतको एउटा शहर हो लिभरपुलका बासिन्दा पनि चुप रहन सकेनन्। त्यहाँ सानो संख्यामा नेपालीहरु बस्छन्। यहाँ व्यवसायी, प्रोफेसर, विद्यार्थीहरु र केही भूपू गोर्खाहरु बस्छन्। नेपालमा भूकम्प गएपछि लिभरपुलवासीहरु  एकाएक सहयोग गर्न अगाडी बढे। बेलायतमा अभिनेत्री जोहना लुम्लेले एकै दिनमा बेलायतबाट करौडौं रुपैया सङ्कलन गरिन्। त्यति मात्र होइन बेलायत सरकारले पनि सकेको मद्दत गरिराहेको छ। लिभरपुलवासीलाई त्यतिले चित्त बुझेन । उनीहरु अर्को छुट्टै लिभरपुल युनाईट फर नेपाल भन्ने सहयोग  अभियानमा लागिपरे । Continue reading

अन्तरदेशीय अपराधको जालोमा नेपाल – Narayan Adhikari

Transnational crime - Narayan Adhikari
पुस ५ गते थाइल्यान्डको बैंककस्थित एक विश्वविद्यालयमा भएको नेपाली विद्यार्थी अपहरणको घटना सेलाउन नपाउँदै पुसको २१ गते फेरि मनकामना घुम्न आउँदा भारतीय पर्यटक अपहरणमा परे। यी माथिका दुवै घटनामा अन्तरदेशीय अपराध हुन् र दुवै घटनामा नेपाल प्रहरीले सफलता हात पार्न सफल भयो।
सामान्यता अन्तरदेशीय अपराध भन्नाले सीमापार हुने अपराध हो। यो अपराध खासगरी कुनै पनि एउटा देशमा मात्र सिमित नभई अपराधीहरुले एक देशमा बसी अर्को देशमा अपराधिक संगठनको विस्तारै गर्दै घटना घटाउन सक्दछन। हालको दिनहरुमा अन्तरदेशीय अपराधले धेरै देशहरुलाई आक्रान्त पारेको छ। खासगरी मानव बेचबिखन, लागूपदार्थ ओसारपसार, अवैध हतियारको कारोबार, अपहरण र अवैध मुद्रा तस्करी हरु जस्ता अपराधहरु अन्तरदेशीय अपराध भित्र पर्दछन्।

Continue reading

नेपालमा बढ्दो सुरक्षा चुनौती

दोस्रो विश्वयुद्दपछि संयुक्त राज्य अमेरिकाले राष्ट्रिय सुरक्षामा मुलत: प्रमुख चार कुराहरु समाबेश गर्यो, जसमा इकोनोमिक पावर, कुटनीति, पावर प्रोजेक्शन र पोलिटिकल पावर पर्छन् । तर, दोस्रो विश्वयुद्द पहिला राष्ट्रिय सुरक्षा भन्नेबितिकै कुनै पनि देशको सैन्य क्षमता भन्ने गरिन्थ्यो । विकशित देशहरुले जतिसक्यो धेरै आफ्नो सैन्य क्षमतालाई विस्तार गर्दै अन्य राष्ट्रहरुमाथि युद्दको धावा गर्ने गर्दथे । हाल आयर विश्व सैन्य क्षमतामा मात्र निर्भर छैन, उसले आफ्नो गुप्तचरी संजाल र मुलत: इकोनोमिक पावर, कुटनीति, पावर प्रोजेक्शन, पोलिटिकल पावर एकै साथ चुस्त राख्दछ ।
Continue reading

राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद् र नेपाली सेना

n1

नेपालमा बेला बखत नेपालको राष्ट्रिय सुरक्षा नीति र राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्को बारेमा अखबारहरुमा आक्कल झुक्कल लेखहरु र केही सीमित बुद्धिजीवीहरुबीच बहस हुने गरेको देखिन्छ । एउटा राष्ट्रिय सुरक्षा नीति समेत नभएको हाम्रो देशमा केही महिना  पहिले नेपाली सेनाले औपचारकि रुपमा नेपाल सरकारसँग राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्सम्बन्धी चासो राखेको खबर आयो । जुन कुराले, ढिलै भए पनि नेपाली सेनाले नेपाल सरकारको ध्यान राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्सम्बन्धी तानेको छ । नाम चलेका अखबारमा राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्सम्बन्धी केही लेख लेख्ने अनि देशको सुरक्षाको बारेमा धेरै टीकाटिपणी गर्ने बुद्धिजीवीहरु अखबारमा आफ्नो लेख आइसकेपछि कहाँ जान्छन् कोसँग बहस गर्छन् त्यो थाहा हुँदैन । त्यतिमा नै उनीहरुले आफ्नो देश प्रतिको दायित्व पूरा भएको ठान्छन् तर वर्षको एक चोटी भने लेख्ने गर्छन् नेपालको सुरक्षा कमजोर भो यस्तो हुनु भएन भनेर । अब यहाँनिर प्रश्न उठ्छ, के देशको सुरक्षा सेवा बर्दिधारी सेना र प्रहरीको मात्र हो त ? के हामी नागरकि पनि त्यो देशको बर्दी बिनाको सेना र प्रहरी होइन र ? Continue reading